UYAP İcra Sorgulama Nasıl Yapılır? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden
İstanbul’un kalabalık sokaklarında, toplu taşıma araçlarında ya da çay bahçelerinde, her gün yüzlerce insanın hayatına tanıklık ediyorum. Çoğu zaman, kimsenin fark etmediği küçük anların içinde, toplumsal yapının nasıl işlediğine dair ipuçları buluyorum. Bu yazıda, “UYAP icra sorgulama nasıl yapılır?” konusunu, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet açısından incelemeyi amaçlıyorum. Çünkü bu gibi hukuki süreçlerin toplumdaki farklı gruplar üzerindeki etkileri, genellikle gözden kaçabiliyor. Hem kişisel gözlemlerimden hem de toplumdaki büyük eşitsizliklerden hareketle, bu sorgulama işleminin nasıl şekillendiğini ele alacağım.
UYAP Nedir ve İcra Sorgulama Nasıl Yapılır?
UYAP, yani “Ulusal Yargı Ağı Projesi,” Türkiye’deki yargı sistemini dijitalleştirerek, vatandaşların yargı sürecine daha hızlı erişimini sağlamayı amaçlayan bir platformdur. UYAP üzerinden icra sorgulama yapmak, vatandaşların borç, icra takipleri ve mahkeme kararları gibi bilgilere dijital ortamda ulaşmalarını sağlar. Ancak, bunun ne kadar erişilebilir ve adil olduğu, aslında toplumsal cinsiyet, sınıf ve ekonomik durum gibi faktörlere bağlıdır.
İcra sorgulama yapmak için UYAP’a girip, “icra dosyası sorgulama” bölümünden kimlik bilgileriyle işlem yapılabilir. Ama bu işlem her zaman herkes için kolay mı? İşte asıl mesele burada başlıyor.
UYAP İcra Sorgulama ve Toplumsal Cinsiyet
Kadınlar, Türkiye’de birçok alanda hala eşitsizlikle karşı karşıya kalıyor. Özellikle, ekonomik bağımsızlıkları konusunda ciddi engellerle karşılaşabiliyorlar. Kadınların yaşadığı bu ekonomik zorluklar, onların UYAP üzerinden icra sorgulama işlemlerine nasıl yaklaşacaklarını etkiliyor.
Düşünsenize, evin tüm sorumluluğunu taşıyan bir kadının, bir de icra takibiyle başa çıkmaya çalıştığını. Ya da düşük gelirli bir kadının, telefonunun internet bağlantısı veya bilgisayar gibi dijital araçlara ulaşamaması durumunu. İşte, UYAP üzerinden yapılan icra sorgulama, bu kadınlar için bazen sadece bir bürokratik işlem değil, aynı zamanda bir engel haline gelebiliyor. Kadınların çoğu, sosyal ve kültürel engeller nedeniyle bu gibi işlemlerle ilgilenmekte zorlanabiliyor. Gerek psikolojik gerekse maddi baskılar, onların bu süreci düzgün bir şekilde takip etmelerini engelliyor.
Küçük bir örnek: Geçenlerde bir arkadaşım, çocuğunun okul masraflarını ödeyebilmek için kredi çekmişti. Kredi borçları nedeniyle UYAP’ta icra sorgulaması yapmak zorunda kaldı. Ancak, bu işlem için gerekli olan dijital altyapı ve internet bağlantısı, başka bir kadının hayatta kalma mücadelesine ek bir yük olabiliyor. Kadınların bu tür süreçleri öğrenmesi ve takip etmesi için destek ve rehberlik alması, toplumsal cinsiyet eşitliği açısından önemli bir konu.
Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden UYAP İcra Sorgulama
Evet, dijitalleşen bir dünya var ve UYAP gibi platformlar bu dünyada önemli bir yer tutuyor. Fakat, dijital eşitsizlik göz ardı edilemez bir sorundur. Toplumun farklı kesimlerinden insanlar, dijital altyapıya aynı şekilde erişemeyebiliyorlar. Örneğin, şehirde yaşayan bir kişi, yüksek hızlı internet ve bilgisayarlar ile UYAP’tan icra sorgulama yaparken, kırsalda yaşayan bir vatandaşın internet erişimi dahi olmayabilir. Bu durum, dijital eşitsizlik yaratıyor ve sosyal adaletin temellerini zedeliyor.
Bir gün, işten çıkıp metrobüsle eve giderken, yaşlı bir kadının telefonunu elinde tutarak, “Bir türlü anlayamıyorum, ne yapacağım şimdi?” dediğini duydum. Gözlerindeki çaresizlik, sadece yaşlılıkla değil, aynı zamanda bu dijital dünyada nasıl kaybolduklarıyla ilgiliydi. Kendisi, UYAP’tan icra sorgulama yapamıyordu. İnternete ulaşamıyor, dijital bilgisi yetersizdi. Yaşadığı maddi sıkıntılarla birlikte, bu durumu bir çifte dezavantaj olarak yaşıyor. Çeşitlilik anlamında, bu kadının ve benzer durumda olan birçok kişinin yaşadığı zorluklar, sosyal adaletin önünde bir engel oluşturuyor.
UYAP İcra Sorgulama ve Sosyal Adalet
Sosyal adalet, herkesin eşit fırsatlara sahip olmasını sağlar. Ama UYAP’a her erişim hakkı eşit değil. Gençlerden yaşlılara, köylülerden şehirlilere kadar herkesin dijital dünyaya erişim seviyesi farklı. Sonuçta, sosyal adaletin anlamı, yalnızca yasal hakların eşitliğiyle sınırlı kalmamalıdır; bu haklara ulaşabilme şansı da önemlidir. UYAP icra sorgulama, sadece bir yasal süreç değil, aynı zamanda dijital eşitsizliğin bir yansımasıdır.
Birçok insan, bu platformlara erişim sağlamakta zorlanıyor. İstanbul’da bile, işçi sınıfından, dar gelirli insanlardan ve yaşlı bireylerden çok sayıda insan, UYAP’tan icra sorgulama işlemlerini düzgün bir şekilde yapamıyor. Bunu yalnızca bir dijital uçurum olarak görmek değil, sosyal adalet açısından bir eşitsizlik olarak kabul etmek gerekir.
Sonuç
Bugünlerde her şey dijitalleşiyor, ama bunun arkasında hâlâ erişim ve eşitlik sorunu var. UYAP icra sorgulama işlemi, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet perspektifinden incelendiğinde, bir yandan adaletin sağlanması için önemli bir araç olurken, diğer yandan dijital erişim eşitsizliği nedeniyle birçok insan için karmaşık ve ulaşılmaz bir işlem haline geliyor. Toplumdaki her birey, bu süreçlerden eşit bir şekilde faydalanabilmeli, ancak hâlâ işçi sınıfı, kadınlar, yaşlılar ve dijital altyapıya erişimi olmayanlar bu süreçten dışlanıyorlar.
Bir ülkenin adaleti, sadece yasalarda değil, bu tür dijital hizmetlere ulaşabilme imkânında da yatar. Eğer adaletin tam anlamıyla işlemesini istiyorsak, dijital hizmetlerin erişilebilir ve eşit olmasını sağlamak, en az kanunlar kadar önemlidir.